Bản Tả Phìn Sapa thường bị xếp cuối danh sách, sau Cát Cát và Tả Van, nên nhiều người bỏ qua vì nghĩ ở đó không có gì. Thực tế đây là một cụm điểm gọn, ít bị chồng vé chồng dịch vụ, và là nơi gần trung tâm nhất để thấy nghề thổ cẩm cùng tục tắm lá thuốc của người Dao đỏ ngay trong nhà dân. Bài này nói rõ ở đó có gì thật, nên đi lúc nào, và những chỗ dễ làm bạn thất vọng nếu kỳ vọng sai.
Bản Tả Phìn Sapa nằm ở đâu, đi bằng gì
Hướng đi và thời gian di chuyển
Tả Phìn nằm về phía bắc trung tâm Sapa, ngược hướng với cụm bản quanh thung lũng Mường Hoa. Quãng đường hơn mười cây số, chạy xe máy mất khoảng ba mươi đến bốn mươi phút tùy sương và tùy tay lái.
Đường nhựa gần hết chặng, đoạn cuối vào bản hẹp và có vài khúc dốc gắt. Sau mưa, mặt đường đất ở các nhánh nhỏ trơn hơn nhiều so với cảm giác khi nhìn. Nếu bạn mới tập đi xe số ở vùng núi, thuê xe ôm hoặc ghép taxi an toàn hơn.
Nên đến vào khung giờ nào
Buổi sáng sớm là lúc bản còn nhịp sinh hoạt thật: người đi ruộng, khói bếp, phụ nữ ngồi thêu trước cửa. Từ khoảng giữa trưa trở đi, các đoàn tour bắt đầu dồn vào và không khí đổi hẳn.
Sương ở khu vực này lên nhanh vào cuối chiều. Đi muộn, bạn dễ mất cả tầm nhìn ruộng bậc thang lẫn đường về.
Nếu chỉ có nửa ngày, chọn buổi sáng. Bản Tả Phìn Sapa buổi chiều muộn gần như chỉ còn phần dịch vụ, phần đời sống đã rút vào trong nhà.
Ở bản Tả Phìn Sapa thực sự có gì xem
Nghề thổ cẩm của người Dao đỏ
Đây là thứ đáng dành thời gian nhất. Người Dao đỏ ở Tả Phìn thêu tay trên nền vải nhuộm, hoa văn hình học chạy đối xứng, và một tấm khăn hay vạt áo có thể mất nhiều tuần mới xong.
Bạn sẽ thấy hai loại hàng nằm cạnh nhau. Một loại thêu tay thật, đường chỉ hơi lệch, mặt sau rối và có nút thắt. Một loại in máy hoặc thêu máy, đều tăm tắp, mặt sau sạch trơn, giá rẻ hơn nhiều. Không loại nào sai, nhưng bạn nên biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Hang Tả Phìn và vườn đá
Hang Tả Phìn là hang đá tự nhiên, lối vào thấp, bên trong tối và ẩm tại Bản Tả Phìn Sapa. Không có hệ thống chiếu sáng hoàn chỉnh, nên phải mang đèn pin và đi giày có độ bám. Đá trơn, có đoạn phải khom người, người sợ không gian kín nên bỏ qua.
Vườn đá là khu các tảng đá lớn nằm rải trên nền cỏ và ruộng, một số khối có vệt khắc cổ tương tự nhóm bãi đá ở Mường Hoa. Nếu bạn đã đi bãi đá cổ bên Mường Hoa rồi, khu này sẽ thấy nhỏ hơn kỳ vọng. Ngược lại, đây là điểm dễ tiếp cận, không phải leo nhiều.
Tu viện cổ
Tu viện cổ chỉ còn phần tường đá và các khung cửa trống, mái đã mất từ lâu. Không có bảng thuyết minh đầy đủ tại chỗ, nên nếu bạn không đọc trước thì sẽ chỉ thấy một phế tích rêu phủ.
Đúng là chỗ này ảnh lên đẹp, nhất là khi sương tràn qua khung cửa. Nhưng tường đá cũ có chỗ đã yếu, đừng leo lên bờ tường để chụp.
Tắm lá thuốc của người Dao đỏ: nên hiểu thế nào cho đúng
Trải nghiệm thực tế ra sao
Tắm lá thuốc là tập quán lâu đời của người Dao đỏ, dùng nhiều loại lá và rễ rừng đun trong nồi lớn rồi rót vào thùng gỗ. Nước có màu nâu sẫm, mùi hăng nồng, nóng hơn mức bạn tưởng.
Một lượt tắm thường kéo dài trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút, và nhiều người thấy choáng nhẹ khi ra khỏi thùng. Cảm giác sau đó là ấm người và giãn cơ, dễ chịu sau một ngày đi bộ đường bản.
Ở đây cần nói thẳng: bài viết này không khẳng định tắm lá thuốc chữa được bệnh gì. Đây là trải nghiệm văn hóa và cảm giác thư giãn, không phải phương pháp điều trị. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước, và không nên tắm khi vừa uống rượu hoặc đang quá đói khi thăm Bản Tả Phìn Sapa.
Chọn chỗ tắm thế nào
Trong bản có cả cơ sở do hộ gia đình tự làm và cơ sở đã dựng theo kiểu phục vụ khách đoàn. Loại thứ nhất mộc hơn, phòng đơn giản, đôi khi không có nước nóng để tráng lại. Loại thứ hai tiện nghi hơn nhưng phần lá thường pha loãng và quy trình nhanh gọn.
Nên hỏi trước ba việc: nước là lá tươi đun mới hay nước cốt pha lại, thùng được tráng ra sao giữa các lượt khách, và có chỗ nghỉ sau khi tắm hay không.
Đáng đi với ai, và ứng xử thế nào
| Điểm trong cụm | Thời gian nên dành | Trạng thái hiện nay | Phù hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Xem và mua thổ cẩm | 45–60 phút | Còn nghề thật, nhưng có lẫn hàng thêu máy | Người thích nghề thủ công, mua quà |
| Hang Tả Phìn | 30–45 phút | Nguyên sơ, hạ tầng tối thiểu | Người khỏe chân, không sợ chỗ tối hẹp |
| Vườn đá | 20–30 phút | Dễ đi, cảnh thoáng | Nhóm có trẻ nhỏ, người lớn tuổi |
| Tu viện cổ | 20–30 phút | Phế tích, ít thuyết minh | Người thích kiến trúc cũ, chụp ảnh |
| Tắm lá thuốc | 60–90 phút cả nghỉ | Đã thương mại hóa nhiều mức khác nhau | Người muốn thư giãn sau ngày trekking |
Bảng trên cho thấy cả cụm gọn trong một buổi, tối đa là một ngày nhẹ nếu tính cả tắm lá và ăn trưa. Đừng cố ghép thêm Fansipan hay Ô Quy Hồ vào cùng ngày, vì thời gian di chuyển sẽ ăn hết phần đáng xem.
Mua thổ cẩm cho phải
Giá một món thổ cẩm thêu tay nhỏ thường ở khoảng vài trăm nghìn, món lớn hoặc nhiều chi tiết thì cao hơn hẳn. Đây là khoảng tham khảo, tùy kích thước, tùy độ tinh của đường thêu và tùy thời điểm.
Trả giá là bình thường, nhưng trả xuống một phần ba giá gốc cho một tấm thêu tay nhiều tuần là chuyện khác. Nếu bạn không định mua, hãy nói rõ ngay từ đầu thay vì xem thật lâu rồi bỏ đi. Việc bị nhiều người bán vây quanh dễ gây mệt, cách xử lý tốt nhất là từ chối dứt khoát và lịch sự, không hứa hẹn quay lại.
Chụp ảnh và giữ khoảng cách
Bản Tả Phìn Sapa là nơi người ta đang sống, không phải phim trường. Xin phép trước khi chụp chân dung hoặc chụp vào trong nhà, và chấp nhận nếu người ta lắc đầu.
Đừng cho tiền hay bánh kẹo cho trẻ em để đổi lấy một tấm ảnh. Việc này khiến trẻ bỏ học đi theo khách, và đó là hệ quả kéo dài rất lâu sau khi bạn về cùng với amazinghotel.
Kết luận
Bản Tả Phìn Sapa đáng đi nếu bạn muốn một buổi chậm, xem nghề thêu, ngó phế tích và ngâm mình trong thùng lá nóng. Nó không đáng đi nếu bạn cần cảnh quan hùng vĩ hay điểm chụp ảnh dựng sẵn, vì phần đó nằm ở các cụm khác. Giá dịch vụ và mức thương mại hóa trong bản thay đổi theo mùa và theo năm, nên hỏi lại tại chỗ và kiểm tra thông tin mới trước khi đi. Và nếu tra bản đồ không thấy, thử lại với cách viết rời “Sa Pa” theo tên hành chính.
